Bir Kutu İpek Böceğinden Kaç Kilo Koza Alınır?

İpek böcekçiliğine başlamak isteyen üreticilerin en sık sorduğu sorulardan biri, bir kutu ipek böceğinden kaç kilogram koza alınabileceğidir. Koza verimi; yumurtaların çıkış oranına, dut yaprağının kalitesine, besleme alanına, çevre koşullarına, hastalık kontrolüne ve yetiştiricinin deneyimine göre değişir.

Tarım ve Orman Bakanlığının teknik yatırımcı rehberinde, bir kutudan ortalama 30–35 kilogram yaş koza alınabileceği belirtilmektedir. İyi bakım ve besleme koşullarında verim 40–44 kilograma kadar çıkabilir.

Bir Kutudan Kaç Kilogram Koza Çıkar?

Bu değerler üretim garantisi değildir. Aynı miktarda tohum kullanan iki işletme, bakım koşulları nedeniyle farklı miktarda ve kalitede koza elde edebilir.

Bir Kutu İpek Böceği Ne Demektir?

İpek böcekçiliğinde bir kutu, içinde yaklaşık 20.000 canlı yumurta bulunan üretim birimini ifade eder. Yarım kutuda yaklaşık 10.000 canlı yumurta bulunur.

Bütün yumurtaların sağlıklı larvaya dönüşmesi ve bütün larvaların koza örme dönemine ulaşması beklenmemelidir.

• Yaklaşık 18.000 larva çıkabilir.
• Besleme kayıplarından sonra 15.000–17.000 larva gelişebilir.
• Her larvanın oluşturduğu kozanın ağırlığı aynı değildir.
• Kusurlu kozalar pazarlanabilir ürün miktarını azaltabilir.

Yaş Koza Nedir?

İpek böceğinin askıya çıktıktan sonra ipek salgılayarak oluşturduğu ve içinde pupanın bulunduğu yeni kozaya yaş koza denir.

Hasat edilen toplam koza miktarıyla satın alınan kaliteli koza miktarı aynı olmayabilir. Lekeli, ince kabuklu, çift, delinmiş veya ezilmiş kozalar ayrılabilir.

Koza Verimi Neden Değişir?

• Yumurtaların çıkış oranı
• Larvaların sağlığı
• Dut yaprağının miktarı ve kalitesi
• Yaprağın doğru olgunlukta verilmesi
• Besleme sıklığı
• Sıcaklık ve bağıl nem
• Havalandırma
• Besleme alanının yeterliliği
• Altlık temizliği
• Hastalık kontrolü
• Askı malzemesinin yapısı
• Koza hasadının zamanı
• Yetiştiricinin deneyimi

Bir Kutu Ne Kadar Dut Yaprağı Tüketir?

Bir kutu ipek böceği için yetiştirme dönemi boyunca yaklaşık 500–600 kilogram taze dut yaprağı gerekebilir. Dal ve yaprak kayıpları ile saklama koşulları toplam ihtiyacı artırabilir.

Yaprak tüketiminin önemli bölümü beşinci yaş döneminde gerçekleşir. Böcekler bu dönemde hızla büyür ve çok daha fazla yaprak tüketir.

Dut yaprağı şu özellikleri taşımalıdır:

• Taze ve temiz olmalıdır.
• Tarımsal ilaç kalıntısı taşımamalıdır.
• Aşırı ıslak olmamalıdır.
• Toz ve kimyasal bulaşından korunmalıdır.
• Larva yaşına uygun olgunlukta olmalıdır.
• Küflenmiş veya bozulmuş olmamalıdır.

Bir Kutu İçin Ne Kadar Alan Gerekir?

Larvaların son yaş döneminde bir kutu için yaklaşık 25–30 metrekare besleme yatağı gerekebilir. Böcekler büyüdükçe kerevet alanı genişletilmeli ve larvalar seyreltilmelidir.

Sıkışık yetiştirme şu sorunlara yol açabilir:

• Hava dolaşımının azalması
• Ortam neminin yükselmesi
• Yaprağa erişimin zorlaşması
• Hastalıkların yayılması
• Koza ağırlığının ve kalitesinin düşmesi

Sıcaklık ve Nem Verimi Nasıl Etkiler?

İpek böceğinin sıcaklık ve nem ihtiyacı gelişim dönemine göre değişir. Genç larvalar daha yüksek sıcaklık ve bağıl neme ihtiyaç duyarken ileri yaşlarda bu değerler kademeli olarak azaltılır.

Yetiştirme ortamının genel olarak 22°C’nin altına düşmemesi ve 29°C’nin üzerinde uzun süre kalmaması önerilir. Kerevet seviyesindeki sıcaklık, nem ve hava hareketi ayrıca izlenmelidir.

Hastalıklar Verimi Nasıl Düşürür?

İpek böceklerinde hastalıklar kısa sürede bütün besleme yatağına yayılabilir. Larva ölümlerinin yanında küçük koza, koza örememe ve kalitesiz ürün oluşumuna da neden olabilir.

• Besleme evi üretim öncesinde temizlenip dezenfekte edilmelidir.
• Kerevet ve ekipman temiz tutulmalıdır.
• Islak, küflü veya kirli yaprak verilmemelidir.
• Hasta veya ölü larvalar ortamdan uzaklaştırılmalıdır.
• Larvalar sıkışık tutulmamalıdır.
• Havalandırma düzenli yapılmalıdır.
• Gereksiz insan ve hayvan girişi sınırlandırılmalıdır.

Askı Dönemi Neden Önemlidir?

Gelişimini tamamlayan larva yem yemeyi bırakır ve koza örmek için uygun yer arar. Bu dönemde kullanılan malzemeye askı denir.

Yetersiz veya yanlış askı kullanılması durumunda:

• Çift koza oluşumu artabilir.
• Kozalar lekelenebilir.
• Şekilsiz veya ince kabuklu koza oluşabilir.
• Pazarlanabilir koza oranı düşebilir.

Koza Hasadı Ne Zaman Yapılır?

Kozalar, örme tamamlandıktan sonra uygun zamanda hasat edilmelidir. Çok erken hasat kozaların ezilmesine; geç hasat ise kelebeğin kozayı delerek çıkmasına neden olabilir.

• Kozalar askılardan dikkatlice ayrılmalıdır.
• Ezilmiş, lekeli ve çift kozalar ayrılmalıdır.
• Yabancı maddeler temizlenmelidir.
• Kozalar hava almayan torbalarda bekletilmemelidir.
• Alım merkezinin teslim takvimine uyulmalıdır.

Kutu Başına Verim Nasıl Hesaplanır?

Farklı Üretim Senaryoları

Bunlar teorik değerlerdir. Kutu sayısı arttığında yaprak, alan ve işçilik kapasitesi yetersiz kalırsa kutu başına verim düşebilir.

Yeni Başlayanlar Hangi Verimi Hedeflemelidir?

• Kötümser senaryo: 20–25 kg/kutu
• Normal senaryo: 30–35 kg/kutu
• İyi senaryo: 38–40 kg/kutu

İlk yıl az sayıda kutuyla başlayarak dut yaprağı, besleme evi ve işçilik kapasitesinin test edilmesi daha kontrollü olabilir.

Verimi Artırmak İçin Neler Yapılabilir?

1. Güvenilir ve hastalıktan ari tohum kullanılmalıdır.
2. Besleme evi ve ekipman dezenfekte edilmelidir.
3. Uygun sıcaklık ve nem sağlanmalıdır.
4. Taze ve temiz dut yaprağı kullanılmalıdır.
5. Larva büyüdükçe besleme alanı genişletilmelidir.
6. Altlık temizliği düzenli yapılmalıdır.
7. Ortam kontrollü biçimde havalandırılmalıdır.
8. Hasta larvalar erken ayrılmalıdır.
9. Askılar yeterli sayıda ve zamanında hazırlanmalıdır.
10. Kozalar doğru zamanda hasat edilmelidir.
11. Verim ve kayıp kayıtları tutulmalıdır.

Sadece Kilogram mı Önemlidir?

Toplam kilogram kadar kozanın kalitesi de önemlidir. Kaliteli kozaların bütün, temiz, düzgün biçimli, yeterli kabuk yapısına sahip ve delinmemiş olması beklenir.

Kutu başına 40 kilogram düşük kaliteli koza üreten işletmeyle 34 kilogram yüksek kaliteli koza üreten işletmenin ekonomik sonucu aynı olmayabilir.

Sonuç

Bir kutu ipek böceğinden ortalama 30–35 kilogram yaş koza alınabilir. Uygun yaprak, alan, sıcaklık, nem ve hijyen sağlandığında verim 40–44 kilograma kadar çıkabilir.

Bir kutu yaklaşık 20.000 canlı yumurtayı ifade eder ve yaklaşık 500–600 kilogram dut yaprağı gerektirebilir. Son yaş döneminde 25–30 metrekare besleme yatağı sağlanmalıdır.